TÀI LIỆU THI QUỐC TỊCH MÔN XÃ HỘI HỌC-PHẦN 8-LỊCH SỬ VÀ THẾ GIỚI

Lịch sử hiện đại và mối quan hệ với thế giới của Thụy Điển là một hành trình chuyển mình mạnh mẽ từ một quốc gia nông nghiệp nghèo nàn thành một xã hội phúc lợi công nghệ cao, gắn liền với sự hội nhập quốc tế sâu rộng.

Dưới đây là các phương diện chi tiết về lịch sử và vị thế thế giới của Thụy Điển:

1. Quá trình hiện đại hóa và con đường đến Dân chủ

• Từ nông nghiệp sang công nghiệp: Cách đây 200 năm, Thụy Điển là một nước nông nghiệp nghèo với phần lớn dân số sống ở nông thôn. Do nghèo đói và thiếu việc làm, hơn một triệu người Thụy Điển đã di cư sang Hoa Kỳ từ năm 1850 đến 1920. Quá trình công nghiệp hóa bắt đầu từ giữa thế kỷ 19 với các nhà máy gỗ và thép, dẫn đến sự dịch chuyển dân cư lớn ra thành thị.
• Cải cách chính trị: Năm 1809, một Hiến pháp mới được thông qua nhằm hạn chế quyền lực của Nhà vua. Các phong trào dân gian (folkrörelser) như phong trào công nhân, phong trào phụ nữ và các giáo hội tự do đã đóng vai trò quyết định trong việc đòi quyền bầu cử và ngày làm việc 8 giờ.
• Cột mốc 1921: Đây là năm đánh dấu Thụy Điển chính thức trở thành một quốc gia dân chủ với cuộc bầu cử quốc hội đầu tiên mà cả nam giới và phụ nữ đều có quyền bỏ phiếu.

2. Thụy Điển trong hai cuộc Thế chiến

• Chính sách trung lập: Thụy Điển tuyên bố trung lập trong cả Chiến tranh thế giới thứ nhất (1914–1918) và Chiến tranh thế giới thứ hai (1939–1945).
• Hỗ trợ nhân đạo: Trong Thế chiến II, mặc dù ban đầu có những nhượng bộ khó khăn đối với Đức Quốc xã, nhưng về sau Thụy Điển đã thực hiện các nỗ lực cứu trợ người Do Thái thông qua các nhà ngoại giao như Raoul Wallenberg và chiến dịch “Xe buýt trắng” của Hội Chữ thập đỏ.

3. “Những năm kỷ lục” và Xây dựng “Nhà của nhân dân” (Folkhem)

• Tăng trưởng kinh tế: Từ 1945 đến 1976 được gọi là “những năm kỷ lục” với sự phát triển kinh tế vượt bậc, tỉ lệ thất nghiệp thấp và mức sống của người dân tăng nhanh.
• Mô hình phúc lợi: Ý tưởng về “Folkhemmet” (Nhà của nhân dân) được hình thành nhằm tạo ra một xã hội an toàn và công bằng cho tất cả mọi người, đặt nền móng cho hệ thống an sinh xã hội hiện đại như trợ cấp trẻ em, bảo hiểm y tế và lương hưu.
• Sự dịch chuyển từ utvandring sang invandring: Thụy Điển từ một quốc gia có nhiều người di cư đi đã trở thành quốc gia tiếp nhận người nhập cư từ Phần Lan, Hy Lạp, Thổ Nhĩ Kỳ để phục vụ nhu cầu lao động.

4. Hội nhập Toàn cầu và Cuộc cách mạng Kỹ thuật số

• Xã hội thông tin: Từ giữa thập niên 1970, Thụy Điển chuyển dịch từ xã hội công nghiệp sang xã hội tri thức và thông tin, chú trọng vào giáo dục đại học và nghiên cứu.
• Số hóa: Từ thập niên 1990, cuộc cách mạng kỹ thuật số (internet, điện thoại thông minh, AI) đã thay đổi hoàn toàn cách người dân học tập, làm việc và giao tiếp.

5. Thụy Điển và Thế giới (Sverige och omvärlden)

• Hợp tác Bắc Âu: Thụy Điển duy trì mối quan hệ chặt chẽ với các nước láng giềng thông qua Hội đồng Bắc Âu.
• Liên minh Châu Âu (EU): Thụy Điển trở thành thành viên EU từ năm 1995, cho phép sự lưu thông tự do về con người, hàng hóa và dịch vụ trong khối.
• Liên Hợp Quốc (UN): Là thành viên từ năm 1946, Thụy Điển tích cực đóng góp vào việc giữ gìn hòa bình, an ninh và bảo vệ quyền con người toàn cầu.
• Hỗ trợ quốc tế: Thông qua cơ quan Sida, Thụy Điển hỗ trợ các nước khác giảm nghèo, thúc đẩy dân chủ và bình đẳng giới.

6. Chính sách An ninh và Bước ngoặt NATO

• Lịch sử hòa bình lâu dài: Thụy Điển là một trong số ít quốc gia trên thế giới duy trì được hòa bình liên tục từ đầu thế kỷ 19.
• Gia nhập NATO: Sau khi Nga tấn công Ukraine vào năm 2022, Thụy Điển đã từ bỏ chính sách không liên minh quân sự lâu đời để gia nhập Nato vào năm 2024 nhằm tăng cường khả năng phòng thủ quốc gia.
• Nghĩa vụ phòng thủ: Thụy Điển áp dụng chế độ nghĩa vụ quân sự chung cho cả nam và nữ từ 18 tuổi để bảo vệ lãnh thổ và sự độc lập của quốc gia.

Tóm lại, trong bối cảnh “Sverige i fokus”, lịch sử Thụy Điển là một minh chứng cho sự kiên trì trong cải cách xã hội và sự thích ứng linh hoạt với các biến động chính trị toàn cầu để bảo vệ nền dân chủ và sự thịnh vượng [7, 84; 11, 104].